10 MEAT&CO NR 5 2025 EIWITTRANSITIE ‘EUROPA MOET MEER WERK MAKEN VAN VLEESVERVANGERS’ Bovenkerk eet zelf geen vlees, maar ze is zeker geen radicale activist. “Ik vind het doden van een wild dier minder problematisch dan het doden van dieren die hun hele leven alleen maar in een klein hokje hebben gezeten.” Als filosoof en ethicus zit haar bezwaar tegen de vleesindustrie ergens anders. “Veel dieren worden al op heel jonge leeftijd geslacht. Varkens worden bijvoorbeeld al geslacht als ze zo’n zeven maanden oud zijn. Omgerekend naar mensenjaren zijn ze dan nog een tiener. Dus je neemt dan een heleboel toekomstig leven van zo’n dier weg.” Een dierenleven zit bovendien vol bewustzijn, blijkt uit onderzoek. “Er gaat veel meer in dieren om dan we denken. Ze voelen pijn. Maar ze vertonen ook sociaal gedrag. Ze helpen elkaar als ze ziek zijn, bijvoorbeeld.” Daarom wordt er nu ook anders naar dierenwelzijn gekeken. “Vroeger vonden we het al goed als een dier geen pijn had en niet ziek was. Nu leggen we veel meer de nadruk op positief welzijn. Een dier moet z’n eigen, natuurlijke gedrag kunnen uitoefenen, wat tevredenheid oplevert. Anders gezegd: een dier moet leuke dingen kunnen meemaken.” Zijn varkens alleen voedsel, of dieren met een gevoelsleven? De vlees- en zuivelindustrie maakt op dit moment nog niet veel aanstalten om dat dierenwelzijn op 1 te zetten, meent Bovenkerk. Daarom juicht ze toe dat wetenschappers, beleidsmakers en ondernemers op zoek zijn naar alternatieve eiwitbronnen. Al gebeurt dat niet alleen om de dieren te ontzien – duurzaamheid speelt eveneens een rol. “Dat is heel goed natuurlijk. Want die productie van vlees is een ontzettend zware aanslag op het milieu. Denk aan methaanuitstoot en stikstofuitstoot. Maar kijk ook naar watergebruik en landgebruik, kijk naar de sojaplantages voor ons veevoer, waarvoor in Brazilië regenwoud wordt gekapt. En daarnaast kun je ook nog best eens kijken naar de werkomstandigheden van mensen die in slachthuizen werken. Vaak immigranten, die weinig rechten hebben. Omdat niemand anders het wil doen. Het is natuurlijk ook heel naar werk.” Bovenkerk vervolgt: “Duurzaamheid zou niet de enige reden moeten zijn om te stoppen met vlees eten, want ik vind dat dierenwelzijn heel belangrijk. Aan de andere kant, de ethische discussie kan zo ook een beetje meeliften. Het is een heel nuttig toeval dat je door minder vlees te eten zowel iets kunt doen aan duurzaamheid als aan dierenwelzijn.” Rottend eten In het EASAC-rapport waar Bovenkerk aan meeschreef, komen een aantal alternatieven voor vlees aan bod. Maar niet elk alternatief is een echte verbetering, vindt ze. “Het eten van bijvoorbeeld insecten is inderdaad duurzamer dan het eten van rundvlees. Maar als je kijkt naar dierenwelzijn, dan zijn die maden, wormen en sprinkhanen helemaal niet zo’n verbetering.” Onderzoek heeft aanwijzingen opgeleverd dat insecten weldegelijk pijn kunnen ervaren. “Wetenschappers hebben larven op een hete plaat gelegd. Ze zagen dat die Als je tien jaar geleden in een supermarkt liep, zag je ze nergens. Nu struikel je er bijna over: producten met heel veel eiwitten. Shakes, poeders, repen, zuivel – er is duidelijk vraag naar zulke eiwitbommen. Milieufilosoof en dierenethicus Bernice Bovenkerk (Wageningen Universiteit) wordt er niet vrolijk van. “Veel van die eiwitten zijn van dierlijke oorsprong. En het dierenwelzijn in de intensieve veehouderij is echt heel laag. Dus die hype vind ik heel problematisch”, stelt Bovenkerk, die bij heeft gedragen aan het EASAC-rapport ‘Meat Alternatives’ dat onlangs verscheen. Insecten als alternatief eiwit? ‘Sprinkhanen blijken mensen best lekker te vinden’
RkJQdWJsaXNoZXIy MTAyNDU4