MEAT&CO NR 5 2025 11 dan probeerden ervan af te rollen. Zulk gedrag moet je serieus nemen”, vindt Bovenkerk. “Pijn heeft een bepaalde functie. Zo’n systeem van neuronen en hersenen is vanuit evolutionair oogpunt heel kostbaar om op te bouwen. Dus er moet een goede reden voor zijn dat het er nog steeds is.” Kunnen eetbare insecten onze eiwitconsumptie duurzamer en diervriendelijker maken? Bovenkerk is niet optimistisch over hoe de industrie zal omgaan met insecten. “Als je die op grote schaal gaat houden, dan is de kans groot dat dat op een manier gebeurt die welzijnsverstorend is.” Ook vanuit consumentenperspectief ziet Bovenkerk de insecten nog niet de biefstukjes en hamburgers verdringen. “Ik denk dat veel mensen last hebben van neofobie: angst voor het onbekende. En dat veel mensen insecten associëren met verrotting. Want maden zitten bijvoorbeeld in rottend eten. Dan ga je toch niet die maden opeten? Maar onderzoek laat ook zien dat er best een grote groep mensen is die wel bereid is het te proberen. Sprinkhanen blijken mensen bijvoorbeeld best lekker te vinden.” Naturalistische drogreden Het EASAC-rapport gaat ook in op de kansen en uitdagingen voor kweekvlees: dierlijke cellen die in een laboratorium groeien. Daarover is Bovenkerk enthousiaster. ‘Ik vind dat interessant, omdat je er geen dieren voor hoeft dood te maken. Voor zulk laboratoriumvlees heb je alleen biopt van een dier nodig. Met de stamcellen uit zo’n biopt kun je vlees kweken. En het dier hoeft daarvoor niet te sterven. Daardoor heb je veel minder dieren nodig. Dat lijkt me een prima idee, zeker als je de dieren díe je houdt ook nog eens op een betere manier houdt”, legt ze uit. Op het gebied van duurzaamheid heeft kweekvlees echter nu nog niet zo veel voordelen. Het productieproces is momenteel niet efficiënter dan het houden van koeien, al verwachten de onderzoekers wel dat dat ver gaat verbeteren. “Het is inderdaad nog volop in ontwikkeling, en je hebt er heel veel energie en water voor nodig. Maar in vergelijking met rundvlees is bijna alles beter. In ieder geval op het gebied van dierenwelzijn.” Hoe natuurlijk is ons vlees eigenlijk? Bovenkerk ziet ook hierbij wel wat weerzin bij consumenten. “Bij ons op de Wageningen Universiteit is onderzoek gedaan met focusgroepen. Heel veel mensen die daaraan meededen, vonden kweekvlees maar niks. Ze vonden het niet natuurlijk. Maar in die groepen zaten ook mensen die de vraag stelden: maar hoe natuurlijk is ons vlees eigenlijk? Een heel terechte vraag natuurlijk als je kijkt naar hoe de bio-industrie in elkaar zit”, zegt ze. “Ik vind het bovendien een onjuist redenering. In de filosofie hebben we het in zulke gevallen over de ‘naturalistische drogreden’: dat iets goed zou zijn, alleen maar omdat het natuurlijk is. En dat iets fout zou zijn, alleen maar omdat het niet natuurlijk is. Daar moet altijd nog een argument bij komen. Het dragen van een bril is bijvoorbeeld ook niet natuurlijk. Maar er is niemand die zegt dat dat daarom fout is.” Mondgevoel Bovenkerk verwacht niet dat mensen door het EASAC-rapport ineens massaal vegetariër worden. “Ik denk dat er een grote groep consumenten is die niet zal overstappen op plantaardige eiwitten. Die vanwege de smaak, het mondgevoel en de textuur vlees wil blijven eten. En toch zou het het beste zijn als iedereen gewoon plantaardige eiwitten zou gebruiken, behalve misschien die groepen mensen die anders niet genoeg binnenkrijgen. Mensen eten sowieso veel te veel eiwitten en met name veel te veel dierlijke eiwitten. Je kunt dus al heel veel winnen door gewoon minder eiwitten te eten. Dan hoef je ook helemaal niet over te stappen op andere dieren, zoals insecten.” Meer informatie via www.knaw.nl. Onder het kopje ‘Publicaties’ vindt u het volledige EASAC-rapport. Milieufilosoof en dierenethicus Bernice Bovenkerk schreef mee aan het EASAC-rapport Meat Alternatives – credits: Wageningen UR
RkJQdWJsaXNoZXIy MTAyNDU4